Hielspoor is een van de meest voorkomende voetklachten van Nederland. Vaak is het een hardnekkige en beperkend probleem. Gelukkig is er een behandelmethode die je er zeker vanaf helpt. Of je het nu net hebt of er al jaren mee rondloopt.




Ik kan het weten want ik heb op deze manier patiënten geholpen die al jaren met hielspoor klachten rondliepen en echt ten einde raad waren.

En omdat ik jou ook graag van je pijn af wil helpen ga ik je precies vertellen hoe ik dat gedaan heb. hiervoor splits ik de hielspoor behandelingen in de behandeling die je zelf kunt doen en de extra dingen die de fysiotherapeut voor je kan betekenen.

Hiervoor is het wel belangrijk dat je precies weet wat hielspoor nu eigenlijk is. Vaak worden namelijk dezelfde aandoeningen onder de noemer hielspoor gegooid.

Lees dus snel verder:

  1. Wat is hielspoor?
  2. Hoe wordt de diagnose hielspoor gesteld?
  3. Wat zijn bekende hielspoor symptomen?
  4. Hoe wordt hielspoor veroorzaakt?
  5. 4 Hielspoor oefeningen voor de beste behandeling

Wat is hielspoor?

Om goed uit te kunnen leggen wat hielspoor is, is het belangrijk om eerst de anatomie van de voet te bespreken. De voet bevat veel botjes, waarbij we een onderscheid kunnen maken tussen de voorvoet, de middenvoet en de hak. De hak wordt gevormd door het hielbeen of calcaneus. De voorvoet wordt gevormd door de tenen en de middenvoet door de overige botjes. antomie voet

Van de hak naar de voorvoet loopt een peesplaat onder de voet door, de fascia plantaris. Deze pees zorgt voor de stevigheid van de voet. De pees kan veel krachten aan, maar soms kan het zijn dat hij overbelast wordt. De veel gebruikte term hiervoor is hielspoor maar de officiële term is fasciïtis plantaris.

Daarom is het belangrijk om eerst het verschil te weten tussen hielspoor en fasciïtis plantaris.

Hielspoor is de kalkafzetting onder het hielbeen of calcaneus, aan de binnenzijde van het hielbeen. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat ongeveer 75% van de mensen boven de 45 jaar dit hebben. Deze kalkafzetting ontstaat door de trekkrachten die jarenlang door de fascia plantaris op het hielbeen worden uitgeoefend. Dit is een natuurlijk proces en zal in de meeste gevallen ook geen klachten veroorzaken.




Fasciïtis plantaris is een ontsteking van de peesplaat onder de voet, de fascia plantaris. De fascia plantaris voorziet de voet van stevigheid en is zeer belangrijk om goed te kunnen lopen. Op het moment dat deze overbelast wordt zet hij op en ontstaat er een ontstekingsreactie. Deze reactie is bedoeld om de beschadiging als gevolg van de overbelasting te herstellen. Dit gaat echter gepaard met zwelling en pijn. Zolang de klachten zich in dit stadium bevinden zijn ze goed te behandelen met oefeningen alleen. Echter, als de klachten langer bestaan kan er kalkafzetting ontstaan in de pees door het continue reparatieproces.

Dit noemen we calcificatie van de fascia plantaris. In dit stadium is vaak meer hulp nodig en worden de klachten niet verholpen met alleen oefeningen.

De meeste mensen met hielspoorklachten hebben echter de peesontsteking zonder kalkafzetting en kunnen zichzelf prima helpen met onze hielspoor oefeningen, welke we later bespreken.

De juiste naam voor de beschreven aandoening is dan ook fasciitis plantaris en niet hielspoor. Omdat iedereen echter de term hielspoor gebruikt zal ik die ook blijven gebruiken om verwarring te voorkomen.

 

Hoe wordt de diagnose hielspoor gesteld?

Een fysiotherapeut kan voor jou de diagnose hielspoor stellen. Dit doet hij door je een aantal vragen te stellen over het beloop van de klacht, de oorzaak van de klacht en de locatie.

Daarnaast kan een fysiotherapeut een echo van de peesplaat onder de voet maken. Hierop is goed te zien of de pees verdikt is. Hierop is ook een eventueel bot uitsteeksel of kalk in de pees te zien. Dit zijn de 3 mogelijke varianten zoals we eerder besproken hebben.

 

fascia plantaris echo

 

Alleen met de echo kan de diagnose hielspoor definitief gesteld worden. Hielspoor symptomen zijn echter erg kenmerkend en kunnen in veel gevallen ook al duidelijk wijzen naar de diagnose hielpoor. Hieronder beschrijven we waar je het aan kunt herkennen.

Wat zijn bekende hielspoor symptomen?

hielspoorHet bekendste hielspoor symptoom is pijn onder de voet, aan de binnenzijde van het hielbeen. Deze pijn is vooral voelbaar tijdens lopen en lang staan.

Verder is de pijn vaak het hevigst tijdens:

  • Lopen na lang stil gezeten te hebben.
  • ’s Ochtends bij het opstaan.

Andere symptomen  kunnen zijn:

  • Stijfheid van de peesplaat onder de voet.
  • Een stijve kuit.
  • Een stijve achillespees.
  • Een stijve enkel
  • Pijn tijdens het autorijden.

De symptomen worden echter niet altijd veroorzaakt door de ontsteking onder de voet. Dit klinkt misschien gek, maar ik heb dit al vaak gezien bij mijn patiënten. Op het moment dat ik hun kuit, achillespees en enkel losmaak is de pijn onder de voet ook verdwenen. Hielspoor is dan ook vaak een kuit probleem, dat vervolgens problemen onder de voet geeft. Het gevolg is dat de pijn onder de voet vaak helemaal niet behandeld hoeft te worden.

Het behandelen van de echte oorzaak van de overbelasting van de voet is vaak voldoende om de pijn onder de voet te laten verdwijnen. Alleen bij echte kalkafzetting onder de voet, moet ook de pees behandeld worden, maar daarover later meer.

Om dit goed te kunnen begrijpen is het belangrijk dat u weet hoe het precies veroorzaakt wordt en welke factoren een rol spelen.

Hoe wordt hielspoor veroorzaakt?

Het belangrijkste dat je nu moet weten is waardoor hielspoor precies veroorzaakt wordt. Pas als je de oorzaak begrijpt, begrijp je de juiste behandeling. Ook begrijp je dan waarom eerdere behandelingen niet geholpen hebben.

kuitspierJe moet het onderbeen en de voet zien als een keten waar een aantal schakels in zitten.

  • Onderbeen
  • Kuit
  • Achillespees
  • Enkel
  • Voetbotjes
  • Fascia plantaris (peesplaat onder de voet)

De kuit, achillespees en peesplaat zijn hierbij eigenlijk 1 geheel. Het een loopt namelijk over in het andere.

Voor de verduidelijking: Gastrocnemius is Latijn voor kuitspier en de soleus is de diepe uitspier.

Bij de ontwikkeling van hielspoor is er een of meerdere schakels die niet lekker lopen, waardoor uiteindelijk de fascia plantaris de dupe is. Doordat de schakels voor de peesplaat niet goed lopen, wordt uiteindelijk de kracht die werkt op de peesplaat vele malen groter dan normaal.

Door de vergrote krachten raakt de fascia plantaris steeds verder overbelast, waardoor er uiteindelijk scheurtjes in de peesplaat ontstaan. De scheurtjes veroorzaken een ontstekingsreactie in de fascia. De ontsteking van de fascia noemen we een fasciïtis.

De kenmerken van een ontstekingsreactie zijn:

  • Pijn
  • Roodheid
  • Zwelling
  • Bewegingsbeperking
  • Warmte

De ontstekingsreactie heeft als doel het beschadigde weefsel te repareren. Dit kan echter alleen als de onderliggende oorzaak van de schade is opgelost. Als dit niet zo is wordt de fascia telkens opnieuw beschadigd, waardoor er geen herstel kan plaatsvinden.

Hielspoor is vaak dan ook niet meer dan het gevolg van een onderliggend probleem.

De volgende onderliggende problemen kunnen hielspoor veroorzaken.

Overgewicht

Overgewicht is een van de voornaamste oorzaken van hielspoor. Uit onderzoek is gebleken dat mensen met obesitas een 5,6% grotere kans hebben op het ontwikkelen van hielspoor.

Al het gewicht dat zich boven de voeten bevindt, vergroot de belasting op de fascia plantaris. Overgewicht vergroot daardoor de kans dat de belasting te groot wordt, waardoor er schade ontstaat.

Lang staan

Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat mensen die veel staan, bijvoorbeeld voor hun werk, een 3,6% grotere kans hebben op het ontwikkelen van hielspoor.

Als je veel staat wordt de belasting op je voeten en dus op de peesplaat onder je voet groter. Ook de duur van de belasting heeft uiteindelijk effect op de totale belasting van het weefsel.

Zo is lang staan met weinig belasting uiteindelijk even schadelijk als kort staan met veel belasting.

Verminderde dorsaalflexie van de enkel

dorsaalflexie enkelDe grootste veroorzaker van hielspoor is echter een verminderde dorsaalflexie van de enkel.

Dorsaalflexie is Latijn voor het optrekken van de voet. Uit het eerder genoemde onderzoek blijkt dat mensen die 0o graden dorsaalflexie halen een 23,3% grotere kans hebben op het ontwikkelen van hielspoor dan mensen die 100 graden halen. Een gezonde enkel haalt normaal gesproken overigens 200 dorsaalflexie.

Er zijn een aantal oorzaken die de dorsaalflexie van de enkel kunnen beperken.

  • korte kuitspieren
  • korte achillespees
  • verminderde bewegelijkheid hielbeen

De bewegelijkheid van het hielbeen (Latijn: calcaneus) wordt dus beïnvloed door de keten kuit, achillespees, enkel en fascia plantaris. Als 1 van deze vier componenten verkort of stijf is, loop je al het risico om het ontstaan van hielspoor.

Andersom kan ook het geval zijn. Door overbelasting verminderd de bewegelijkheid van de calcaneus, wat een verkorting van de kuitspier, achillespees of peesplaat kan veroorzaken. Op dit moment ontstaat er een vicieuze cirkel. Hierdoor gaat hielspoor bijna nooit zomaar vanzelf over.

Om de behandeling van hielspoor succesvol te laten zijn moet dan ook de volledige keten aangepakt worden. Dit bespreken we verderop bij de verschillende hielspoor behandelingen.

Platvoet

platvoetAls laatste blijkt uit een onderzoek  dat het hebben van platvoeten een vergroot risico geeft op hielspoor.

Dit is eenvoudig te verklaren doordat bij platvoeten de fascia plantaris meer uitgerekt wordt. Hierdoor wordt er meer getrokken aan de aanhechting van de fascia plantaris, waardoor deze verder overbelast en geïrriteerd raakt.

Nu je weet hoe het wordt veroorzaakt gaan we de meest gebruikte behandelvormen met je bespreken.

4 Hielspoor oefeningen voor de beste behandeling




Om je hielspoor volledig te kunnen behandelen ga ik nu de 4 beste hielspoor oefeningen met je bespreken. Met deze oefeningen beïnvloeden we de belangrijkste oorzakelijke factoren zoals eerder beschreven:

  • verkorte en stijve kuitspieren
  • Verkorte achillespees
  • beperkte kracht van de kuit- en voetspieren
  • Beperkte bewegelijkheid van de enkel en het hielbeen.

 

Hielspoor oefening 1: Rekken van de kuit

De eerste hielspoor oefening is bedoelt om je kuiten te rekken. Hierdoor worden ze iets langer, waardoor de bewegelijkheid van de enkel vergroot wordt. Daarnaast worden hierdoor minder krachten uitgeoefend op de peesplaat onder de voet. Dit heeft tot gevolg dat de overbelasting van de peesplaat verdwijnt waardoor de pijn verdwijnt.

De kuitspier ontspringt aan de achterzijde van het bovenbeen, ongeveer 2 cm boven de knieholte.

Deze oefening gaat als volgt:

  • Plaats je voeten voor elkaar in 1 lijn, met je pijnlijke voet achter
  • buig vervolgens je voorste knie en houd je achterste knie gestrekt
  • Beweeg je heupen nu naar voren totdat je de rek in je kuit voelt
  • Houd dit 20 seconden vast

Je kunt voor de uitvoer van de oefening ook onderstane YouTube video bekijken.

 

 

Voer deze oefening 2 keer per dag uit

Hielspoor oefening 2: Rekken van de achillespees

De kuitspier loopt over in de achillespees en dit is dan ook de tweede schakel die we aanpakken. De achillespees zorgt er voor dat de kracht van de kuitspier overgebracht wordt op de voet, zodat deze kan bewegen. De achillespees zit vast aan de achterzijde van het hielbeen, aan de knobbel die je kunt voelen.

Voer de oefening als volgt uit:

  • Zet weer je voeten in een rechte lijn voor elkaar met de pijnlijke voet acher
  • Buig vervolgens door je achterste knie
  • Laat je hele gewicht op je achterste been rusten en houd je hak op de grond
  • Je voelt nu de rek op de achillespees
  • Houd dit 20 seconden vast

je kunt de uitvoering van de oefening ook zien op deze YouTube video.

 

Voer deze oefening ook 2 keer per dag uit.

 

Hielspoor oefening 3: Verbeteren van de mobiliteit van je enkel

Als zowel je kuitspier als je achillespees soepel en lang genoeg zijn, kan de enkel zelf ook nog beperkt zijn.

De enkel is een complex gewricht, met bewegingsmogelijkheden in alle richtingen. Als hier een beperking in zit, worden de krachten die op de peesplaat werken, niet goed overgebracht.

Dit heeft tot gevolg dat de krachten die worden gegenereerd door je kuit en achillespees vergroot worden en dus meer belasting op de peesplaat veroorzaken. Dit verhoogt de kans op een overbelasting van de peesplaat en daardoor irritatie.

Door de volgende hielspoor oefening regelmatig uit te voeren, verbeter je de bewegelijkheid van de enkel, waardoor de omliggende structuren minder snel overbelast worden.

De oefening gaat als volgt:

  • Ga met je pijnlijke voet op je tenen staan
  • Draai nu rondjes met je enkel
  • Maak de rondjes zo groot mogelijk zodat je rek in je enkel voelt
  • Draai rondjes zowel rechtsom als linksom

Je kunt de uitvoering van de oefeningen vinden in de onderstane YouTube video.

 

Naast deze oefening kun je het hielbeen ook apart mobiliseren. Dit doe je door zowel je enkel als je hielbeen vast te pakken. Beweeg vervolgens je hielbeen zo veel mogelijk heen en weer, in alle richtingen. Stabiliseer tegelijkertijd je enkel met je andere hand, zodat deze niet beweegt.

Voer deze oefeningen meerdere keren per dag uit.

Hielspoor oefening 4: Versterken van de kuitspieren

De laatste hielspoor oefening is bedoeld om de kracht van de kuitspieren, de achillespees en de peesplaat te vergroten. Doordat de kracht vergroot wordt, wordt ook de belastbaarheid verhoogd. Hierdoor kan de peesplaat meer aan, voordat deze geïrriteerd raakt. Dit vermindert de klachten en bevordert het herstel bij hielspoor.

Bijkomend voordeel is nog dat de voetspieren getraind worden. Hierdoor verbetert de stand van de voet en dit vermindert doorzakking. Een doorgezakte voet of platvoet is een andere bekende veroorzaker van hielspoor.

Voer de oefening als volgt uit:

  • Ga staan met je voeten op schouderbreedte
  • Ga vervolgens langzaam op de tenen staan
  • Laat je vervolgens langzaam weer zakken
  • Herhaal dit 10 keer
  • Als dit makkelijk ging, kun je het ook op 1 been doen

Je kunt de uitvoering van de oefening ook hieronder vinden in de YouTube video.

 

 

Voer deze oefening 3 keer achter elkaar uit en 2 keer per dag. Als de oefening te makkelijk wordt, kun je het uitbreiden naar 15 of 20 herhalingen.

Hielspoor behandeling voor langdurige klachten

Vooral bij hielspoor klachten die relatief kortdurend zijn, maximaal 3 maanden, werkt bovenstaande oefenprogramma zeer goed. Bij meer langdurige klachten kan het echter zijn dat de oefeningen onvoldoende werken. Dit komt in veel gevallen doordat er inmiddels toch kalkvorming aanwezig is, of de plantaris pees dusdanig ontstoken is dat er meer hulp nodig is.

In dit geval is het verstandig om toch een fysiotherapeut te raadplegen voor aanvullende behandelingen.

De beste 2 behandelingen die toegevoegd kunnen worden zijn shockwave therapie en Dry Needling.shockwave therapie

Shockwave therapie is erop gericht de doorbloeding van de pees te verbeteren, waardoor het herstel versnelt. Daarnaast is shockwave in staat om kleine stukjes kalk in de pees te verbrijzelen, waardoor deze weer opgenomen worden in het lichaam.

De behandeling ziet er als volgt uit:

Allereerst wordt door middel van echografie de plaats van de kalk en de ontsteking opgezocht. Vervolgens wordt een soort drilboor op de juiste plek geplaatst. Deze geeft vervolgens een serie stoten tegen het kalk. De schokgolf dringt helemaal door tot in de pees en tegen het kalk aan.

Een behandeling bestaat normaal gesproken uit 3 keer 500 ‘shocks’. Na ongeveer 5 behandelingen moet duidelijk resultaat geboekt zijn, anders is het onwaarschijnlijk dat resultaat in een later stadium alsnog geboekt wordt.

Uit een onderzoek uit 2013 blijkt ook dat shockwave therapie op de korte termijn meer pijnvermindering bewerkstelligd dan alleen reguliere fysiotherapie. De combinatie met reguliere oefeningen, zoals hierboven beschreven is in mijn ervaring de beste behandeling.

Daarnaast is Dry Needling van de kuitspier een waardevolle toevoeging van de hielspoor behandeling. De functie van Dry Needling is om de spanning van de spier te verminderen. Hierdoor vermindert de spanning op de peesplaat waardoor de pijn afneemt. Deze behandeling is sneller effectief dan alleen rekken.

Zelf ben ik werkzaam bij Fytac Fysiotherapie in Kampen en Genemuiden, waar u altijd een afspraak kunt maken voor deze aanvullende behandeling.

Overige hielspoor behandelingen

footlogicsNaast onze beschreven behandeling zijn er nog meer gebruikte hielspoor behandelingen, zoals het dragen van steunzolen. De steunzolen kunnen op maat gemaakt worden door een podotherapeut of podoloog. het doel van de steunzool is om de druk van de pijnlijke plek onder de voet te halen tijdens staan en lopen.

Er zijn vele soorten steunzolen die proberen klachten te verminderen. Een bekend bedrijf voor steunzolen is footlogics. Uit onderzoek is dan ook gebleken dat het gebruik van steunzolen wel pijnvermindering geeft, maar de klachten niet verhelpt.

De reden hiervoor is eigenlijk vrij simpel.

Wat de steunzool doet is het tegengaan van platvoeten door de voetgewelf iets op te tillen en de druk van de pijnlijke plek verminderen.

Platvoeten zijn echter ook goed te corrigeren door het doen van spierversterkende oefeningen, zoals eerder beschreven.

Een andere mogelijke behandeling is het zetten van een crticosteroïde injectie.

Een corticosteroïde injectie bevat een ontstekingsremmend middel, wat in peesplaat wordt gespoten. Het doel is om de peesplaatontsteking te verminderen.

Uit onderzoek is gebleken dat een corticosteroïde injectie een gunstig effect heeft op de pijn na 1 maand, maar niet meer na 3 maanden.

Dit is te verklaren doordat de ontsteking veroorzaakt wordt door schade aan de peesplaat. Een ontstekingsremmer werkt niet als de oorzaak van de schade nog aanwezig is. Na een maand is de injectie uitgewerkt. Als de peesplaat dan nog niet is gerepareerd, keert de pijn weer terug.

De laatste optie is een hielspoor operatie.

Tijdens de operatie wordt de peesplaat losgehaald van de hiel. Hierdoor verdwijnt de trekkracht die werkt op de peesplaat en kan deze herstellen. De peesplaat groeit uiteindelijk vanzelf weer aan.

Uit een recent onderzoek blijkt dat het merendeel van de patiënten na een operatie tevreden is met het resultaat. Gemiddeld werd er een pijnvermindering van 80% behaald na de operatie.

Hieruit blijkt echter ook dat de grote meerderheid na de operatie niet pijnvrij is. Ook brengen dergelijke operatie nogal wat risico’s met zich mee op het gebied van complicaties.

Conclusie

Zo zie je maar dat je geen ingrijpende operaties of dure zooltjes nodig hebt tegen hielspoor. Je moet gewoon weten wat je moet doen.

Blijf dan ook niet met je hielspoor klachten rondlopen maar laat deze effectief behandelen door je fysiotherapeut voor deze effectieve behandeling.

Als je onze hielspoor pagina interessant en behulpzaam vond, deel deze dan met iedereen die ook aan hielspoor lijdt.

 

Bewaren